Svijet

Prije 100 godina svijetom je harala gripa toliko SMRTONOSNA da je odnijela ljudi koliko i svjetski ratovi

Sve pandemije gripa su sličnog porijekla: nastaju od životinjskog virusa koji je evoluirao tako da se prenosi s čovjeka na čovjeka.

Španska groznica - Wikipedia

Advertisements

Od španske groznice, koju je izazivao smrtonosni soj virusa gripa 1918. godine, umrlo je između 40 i 50 miliona ljudi, mnogo više nego od azijskog (1957) i hongkonškog gripa (1968), koji je usmrtio dva miliona ljudi, ali i svinjskog gripa 2009. godine (600.000), sa stopom smrtnosti nižom od jedan posto, piše “Blic“.

Zbog čega je španska groznica bila toliko smrtonosna i da li bi saznanje o tome moglo da nam pomogne da se pripremimo za slične pandemije u budućnosti?

– Veliku smrtnost djelimično objašnjavaju ogromna dostignuća u medicini tokom 20. vijeka. Ljekari su 1918. tek bili otkrili da virusi postoje, ali sasvim sigurno nisu znali da je ove bolesti uzrokovao virus – kaže Vendi Barkli sa Kraljevskog koledža u Londonu. Proći će još mnogo vremena prije nego što budu izmišljeni lijekovi protiv virusa i vakcine koji nam danas omogućavaju suzbijanje zaraze i brži oporavaka.

Smrtne slučajeve među oboljelima od gripa često uzrokuju sekundarne, bakterijske infekcije u oslabljenom organizmu, koje dovode do zapaljenja pluća. Antibiotici, poput penicilina, koji je otkriven 1928, danas omogućavaju ljekarima da smanje taj rizik, ali 1918. nije bilo takvih lijekova.

POSLJEDICE RATA

Osim toga, smrt je često bila direktna posljedica užasni životnih uslova u toj tragičnoj eri ljudske historije. Rovovi su bili idealno tlo za razvoj infekcija u vojnika u Prvom svjetskom ratu. Situaciju su dodatno pogoršavale povrede, pothranjenost, nedostatak vitamina B.

Ali i oni koji su ostali kod kuće živjeli su u zatvorenim uslovima s mnogo ljudi, pa su samim tim bili izloženiji virusu, što je pogodovalo širenju zaraze.

– Poznato je da su poboljšani sanitarni i higijenski uslovi doprinijeli značajnom smanjenju smrtnosti od infektivnih bolesti u 20. vijeku – kaže Kira Granc sa Univerziteta Floride.

Podaci iz Čikaga tokom pandemije 1918. godine pokazuju da postoji veza između rizika od smrtnosti i stope nepismenosti u različitim regionima grada. Granc ukazuje da su zdravstvene vlasti u Čikagu preduzele niz mjera za suzbijanje epidemije, uključujući i zabranu okupljanja, ali da takve mjere mogu biti efikasne samo ako su ljudi svjesni njihovog značaja i ako ih se pridržavaju.

Iako uvažavaju sve ove faktore, mnogi naučnici vjeruju da je taj virus (virus influence A, H1N1) bio posebno opasan, mada im je bilo potrebno više od 100 godina da shvate zašto.

Kada su tehnike hvatanja, čuvanja, gajenja i analiziranja virusa izmišljene, originalni smrtonosni soj već je davno bio iskorijenjen. Genetski inženjering omogućio je naučnicima da ožive virus uz pomoć inertnog historijskog uzorka kojim bi potom zarazili laboratorijsku životinju da bi analizirali njegov uticaj.

OPASAN VIRUS

Za soj virusa gripa iz 1918, pored brzog razmnožavanja, karakteristično je i da izaziva izuzetno intenzivan odgovor imunoškog sistema, uključujući i “citokinsku oluju” – brzo oslobađanje imunoloških ćelija i molekula koji izazivaju upalu. Iako bi snažna imunološka reakcija trebalo da nam pomogne da pobjedimo infekciju, pretjerana reakcija te vrste može da bude preveliko opterećenje za organizam, izazove teško zapaljenje i nakupljanje tečnosti u plućima, koje povećava rizik od sekundarnih infekcija.

Da bismo razumijeli zašto je soj iz 1918. izazivao takve reakcije moramo krenuti od njegovog porijekla.

Smatra se da je virus gripa iz 1918. evoluirao iz soja koji je obično napadao ptice. Mutacije su mu omogućile da izaziva infekcije gornjeg respiratornog sistema, što znači da se lakše prenosio kapljičnim putem (kihanjem i kašljanjem). Ovo je važno iz dva razloga: bez prethodnog izlaganja virusu, imunološki sistem u organizmu ne bi mogao da proizvede odgovarajući odgovor.

Drugi, isto tako važan, razlog jeste da se virus nije bio potpuno prilagodio životu u ljudskom tijelu. Suprotno očekivanjima, virusu gripa nije u interesu da odmah ubije domaćina, jer se time smanjuju izgledi da prenese virus drugim ljudima. Ako ostane dovoljno dugo u organizmu, brzo će se proširiti kihanjem i kašljanjem. Samim tim, većina virusa tokom vremena postaje manje patogena, ali virus iz 1918. još se nije bio adaptirao.


Advertisements

loading...

Facebook komentari

Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne odražavaju stavove redakcije portala Haber.ba. Molimo autore komentara da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Portal Haber.ba zadržava pravo da obriše komentar bez prethodne najave i objašnjenja - Više o Uslovima korištenja...

Advertisements

loading...

Advertisements

Na vrh