Evropska unija mora da počne da priprema konkretne planove za suočavanje sa životom na kontinentu koji će biti četiri stepena Celzijusa topliji zbog klimatskih promjena, rekli su naučnici, piše espreso.
“Klima u Evropi se brzo mijenja. Ovo nije udaljeni ili apstraktni rizik”, rekao je Otmar Edenhofer, predsjednik Evropskog naučnog savjetodavnog panela za klimatske promjene.
Dok se planeta zagrijava, ekstremni vremenski događaji kao što su poplave i suše predstavljaju rastuću prijetnju po evropsko društvo, ekonomiju i ekosisteme. U proteklim godinama, desetine hiljada Evropljana umrlo je u toplotnim talasima. Ali napori EU da se pripremi za sadašnje i buduće posledice globalnog zagrijavanja su nedovoljni, fragmentirani i nedostaje im koherentna vizija, upozorio je Edenhofer.
“Evropskoj uniji nedostaje zajedničko razumijevanje za šta bi trebalo kolektivno da se pripremi, što dovodi do nedosljednih procjena klimatskih rizika koje često potkopavaju upravljanje rizicima”, dodao je on.
Planiranje budžeta u vezi sa klimatskim promjenama
Prema odboru, Evropa treba da zaštiti sebe pretpostavljajući da će do 2100. kontinent biti četiri stepena topliji nego u predindustrijskoj eri.
Pored uspostavljanja zajedničke polazne tačke za pripreme, odbor preporučuje još četiri mere kako bi Evropa bila otpornija na klimatske promjene, od postavljanja obavezujućih ciljeva do predloga da EU planira svoj budžet uzimajući u obzir klimatske rizike.
Savjeti panela, nezavisnog konzorcijuma viših naučnika zaduženih, prema zakonima EU, za izdavanje smernica o klimatskoj politici, često se pokazuju uticajnim. Njegov izveštaj iz 2023. godine, koji je preporučio cilj smanjenja emisija za najmanje 90 procenata do 2040. godine, odigrao je glavnu ulogu u podsticanju institucija EU da usvoje tu cifru kao svoj cilj.
Više od trećine populacije regiona suočiće se sa nestašicom vode
Naučnici kažu da će suše u južnoj Evropi postajati češće i intenzivinije kako globalna temperatura raste. Prema Međuvladinom panelu Ujedinjenih nacija za klimatske promjene (IPCC), više od trećine stanovništva regiona suočiće se sa nestašicom vode pri globalnom zagrevanju od 2°C, dok se pri 3°C ovaj udeo udvostručuje. Ograničavanje zagrijavanja ograničava ovaj rizik.
Da bi upravljale preostalim rizikom, zemlje mogu da sprovedu mjere prilagođavanja, kao što je podsticanje poljoprivrednika da pređu na usijeve otpornije na sušu ili upravljanje potrošnjom vode. Što je zagrijavanje jače, veći je rizik da se regioni i ekonomski sektori više neće moći prilagoditi.
Sve što EU trenutno ima je nejasna strategija adaptacije iz 2021. godine. Većina zemalja EU ima nacionalne planove ili zakone o adaptaciji sa relevantnim elementima, ali i Evropska agencija za životnu sredinu i Evropski revizorski sud upozorili su da se zakonodavstvo značajno razlikuje od zemlje do zemlje i da se neke strategije zasnivaju na zastarelim naučnim saznanjima.
Evropa bi trebalo da se pripremi za najgori mogući scenario
Ovo nije dovoljno, rekao je savetodavni panel. Među svojih pet preporuka, naučnici žele da EU razvije koordinisanu viziju sa “sektorski specifičnim ciljevima prilagođavanja, na primjer za 2030. i 2040. godinu”, i da pronađe načine za upravljanje rastućim ekonomskim troškovima klimatskih katastrofa, na primer putem budžetskih i osiguravajućih mehanizama.
Naučnici kažu da ovo mora biti zasnovano na zajedničkom referentnom scenariju, preporučujući da se EU pripremi za globalno zagrijavanje između 2,8°C i 3,3°C iznad predindustrijskih nivoa, što je u skladu sa projekcijama koje “impliciraju zagrevanje od oko 4°C za Evropu”, rekao je Edenhofer.
“Princip predostrožnosti” zahteva od EU da se pripremi za ovaj scenario, a takođe i da “testira otpornost” svog planiranja na scenarije sa još većim zagrijavanjem, rekao je Edenhofer, s obzirom na neizvesnost oko globalnih napora za smanjenje emisija.
