Charlie Kirk, uticajni konzervativni aktivista i bliski saveznik američkog predsjednika Donalda Trampa, ubijen je iz vatrenog oružja dok je govorio na univerzitetu u Juti, piše Espreso.
Ubijen je metkom u vrat.
Osumnjičeni za sada nije uhvaćen.
Evo šta je do sada poznato.
Šta se desilo?
Kirk (31) je govorio na Univerzitetu Juta Vali u Oremu 10. septembra 2025. godine u okviru turneje „Povratak Amerike”.
Sjedio je ispod bijelog šatora i odgopvarao na pitanja publike u dvorištu univertiteta.
Bilo je oko 3.000 ljudi.
Tek što je odgovorio na pitanje o velikom broju nasilnih ubistava u Americi i nekontrolisanom oružju u rukama civila, upucan je u vrat.
Oko 12:20 po lokalnom vremenu, jedan od prisutnih ga je upitao: „Da li znate koliko je transrodnih Amerikanaca bilo ubica u posljednjih 10 godina?”.
Kirk je odgovorio: „Previše.”
Uslijedilo je konstatacija i novo pitanje prisutnog.
„Bilo ih je pet pet za 10 godina. Koliko je masovnih pucnjava bilo u tom periodu?”.
„Računajući ili ne računajući nasilje bandi?”, uzvratio je Kirk.
Zatim se čuje jedan hitac, za koji se vjeruje da je ispaljen sa krova Losi centra, zgrade sa pogledom na veliki trg studentskog grada.
Kirk se potom srušio sa stolice sa jasno vidljivom ranom na vratu.
Obilno je krvario dok su ga odvlačili sa mjesta događaja.
Okupljeni oko šatora počeli su da vrište i bježe, a neki su zalegli.
Šta je poznato o osumnjičenom?
Najprije su uhapšena dvojica osumnjičenih, ali su brzo pušten na slobodu.
Policija je rekla da nema dokaza da su povezani sa pucnjavom.
Vlasti za sada nisu identifikovale osumnjičenog niti motiv.
Međutim, komesar za javnu bezbjednost Jute rekao je da je napadač izgledao kao da je „studentskih godina” i da se dobro uklopio u masu studenata.
Federalni istražni biro (FBI) objavio je fotografiju „osobe od interesa”, odnosno osumnjičenog i apelovali na javnost da pomognu u identifikaciji muškarca sa slike.
Prema fotografiji, mršavi muškarac imao je kačket i naočari za sunce, patike „Konvers“ i „prepoznatljivu“ crnu majicu dugih rukava sa američkom zastavom i orlom.
FBI je raspisao nagradu od 100.000 dolara za bilo kakvu informaciju o osumnjičenom.
Na konferenciji za novinare, guverner Jute Spenser Koks objavio je snimak za koji policija vjeruje da je osumnjičeni kako bježi sa mjesta zločina.
Vidi se figura obučena u crnom kako trči preko krova zgrade od mesta gde je hitac ispaljen i skače na travu ispod, prije nego što krene ka obližnjem parkingu.
FBI je ranije saopštio da su pronašli moćno vatreno oružje – uvezenu pušku Mauzer 30-06 sa zatvaračem – umotanu u peškir u šumovitom području.
Na druim snimcima takođe se figura koja posle pucnja trči preko krova zgrade.
Zvaničnici kažu da su na oružju otkriveni otisci i da se „mnogo” forenzičkih dokaza obrađuje u federalnim i državnim laboratorijama.
„Uhvatit ćemo ovu osobu”, rekao je guverner Koks.
„Radili smo sa našim advokatima, pripremajući sve što nam je potrebno… kako bismo mogli da tražimo smrtnu kaznu u ovom slučaju”, dodao je.
Juta je jedna od 27 država u SAD gde je smrtna kazna moguća.
FBI je dobio hiljade dojava ljudi, što je najveći broj još od bombaškog napada tokom Bostonskog maratona 2013. godine, dodao je.
Obavljeno je i više od 200 ispitivanja očevidaca.
Očevici na univerzitetu opisivali su novinarima šta su vidjeli.
„Čuo sam pucanj, glasan prasak, a onda sam vidio kako (Kirk) pada sa stolice”, rekao je jedan svedok.
„Svi smo zalelgi i ostali u tom položaju oko 30 do 45 sekundi, a onda su svi oko nas ustali i počeli da trče“, rekla je Ema Pits, novinarka Dezeret njuza.
Ko je bio Čarli Kirk?
Kirk je bio jedan od najistaknutijih konzervativnih aktivista i medijskih ličnosti u SAD.
Bio je Trampov povjerljivi saveznik, prisustvovao je njegovoj inauguraciji u januaru 2025. i bio je čest gost Bijele kuće.
Kao osamnaestogodišnjak 2012. godine, bio je jedan od osnivača Turning Point USA (TPUSA), studentske organizacije čiji je cilj širenje konzervativnih ideala na liberalno orijentisanim američkim koledžima.
Postao je poznat po održavanju debata na otvorenom na univerzitetima širom zemlje, odgovarajući na brza pitanja pod motom „Dokaži mi da nisam u pravu”.
Njegove objave na društvenim mrežama i dnevni podkast nudili su pregled onoga o čemu je često govorio – kontrola oružja i klimatskih promjena, vjera i porodične vrednosti, ali i globalna politika, između ostalog i rat na Bliskom istoku i ponašanje Izraela.
Kirk je imao mnogo kritičara koji su ga vidjeli kao kontroverznu figuru koja je promovisala kontroverzna i, ponekad, zaverenička uverenja, poput tvrdnje da je Demokratska stranka pokrakla izbore 2020. i da je Donald Tramp tada zapravo pobijedio.
Ali je imao i veliki broj obožavalaca.
Pripisuje mu se ključna uloga u ubijeđivanju mlađih birača da glasaju za Trampa na novembarskim izborima 2024.
U Trampovoj administraciji je bio cenjen zbog dubokog razumijevanja pokreta MAGA (Make America Great Again – Učinimo Ameriku ponovo velikom).
Reagovanja: Šok, ali i radost
Šok, tuga i bijes su zahvatili cijeli politički spektar.
Ali društvene mreže su pune i snimaka na kojima se protivnici Čarlija Kirka raduju.
„Veliki, pa čak i legendarni, Čarli Kirk, je mrtav. Niko nije razumio niti imao Srce mladih u Sjedinjenim Američkim Državama bolje od Čarlija”, napisao je Tramp na njegovoj društvenoj mreži Istina (Truth Social).
„Svi su ga voljeli i divili mu se, posebno ja”, dodao je predsjednik, naredivši da se sve zastave spuste na pola koplja širom zemlje.
Bivši američki predsjednici su izrazili saučešće.
Džozef Bajden je rekao da „u našoj zemlji nema mjesta za ovakvu vrstu nasilja”, dok je Barak Obama nazvao pucnjavu „gnusnim činom”.
Ali smrt Kirka je otkrila i duboku podjeljenost u američkom društvu.
Iz Ovalnog kabineta Bijele kuće, Tramp je rekao da je „radikalno lijevo političko nasilje povrijedilo previše nevinih ljudi”.
Neki od njegovih saveznika, među kojima i tehnološki magnat Ilon Mask, takođe krive ljevicu ili Demokratsku stranku i traže masovna hapšenja.
Podkaster Rogan i glumac Čarli Šin uživo saznali za ubistvo, pravdanje urednika TMZ-a.
Džo Rogan, voditelj izuzetno popularnog podkasta, saznao je za ubistvo Kirka dok je uživo razgovarao sa glumcem Čarlijem Šinom.
Obojica su bili u šoku.
„Ljudi su toliko podijeljeni u ovoj zemlji… i toliko mnogo ljudi profitira od te podjele.
„Desiće se jedna od dvije stvari, ljudi će shvatiti koliko je ovo prokleto ludo… ili će biti mnogo gore”, rekao je Rogan poslije početnog šoka.
Popularni tabloid TMZ, koji ima običaj da snima sve šta se dešava u redakciji u realnom vremenu, isto je učinio i kada je ubijen Kirk.
Na snimcima se vidi jedan od urednika koji ustaje sa stolice i govori saradnicima šta da rade.
Potom se u pozadini čuje vrištanje i aplaudiranje.
Urednici TMZ su se potom izvinjavali, tvrdeći da aplauz i radosni uzvici nisu bili zbog ubistva Kirka, već su „neki zaposleni gledali automobilsku trku i navijači”.
U komentarima na mrežama mnogi nisu poverovali u ovo objašnjenje.
„Ko još gleda automobilsku trku i tako navija?”, napisano je u jednom od mnogih komentara na mreži Iksu kao odgovor na obrazloženje urednika TMZ-a.
Drugi su primijetili: „Kirk je ubijen oko 12:30. Tada nije vožena nijedna trka”.
Podjele su se odrazile i na Kongres.
Posle minuta ćutanja u čast Kirka, u Predstavničkom domu izbila je svađa.
Republikanska proslanica Ana Paulina Luna optužila je demokrate za širenje retorike mržnje.
Međutim, komentari Trampa i njegovih saveznika izazvali su kontroverze, a kritičari kažu da zanemaruju da priznaju da bujica nasilja pogađa i levičarske političare i tvrde da bi mogli dodatno da pojačaju napestosti.
Da li je političko nasilje u SAD u porastu?
U prvih šest meseci ove godine, zabeleženo je oko 150 politički motivisanih napada.
To je skoro dvostruko više nego u istom periodu prošle godine, rekao je stručnjak Majk Džensen za novinsku agenciju Rojters.
Amerika je trenutno u veoma, veoma opasnoj sistuaciji, rekao je Žensen, sa Univerziteta u Merilendu, koji više od 50 godina prati političko nasilje.
„Ovo bi apsolutno moglo da posluži kao neka vrsta tačke žarišta koja će potpriti još nasilja”, dodaje.
Kirkovo ubistvo je najnovije u nizu napada na istaknute političke lidere u Americi.
Na Trampa je izveden atentat prošle godine u Pensilvaniji tokom predizborne kampanje.
Tada mu je metak okrznuo uho.
Potom su federalni agenti saoštili da su sprečili još jedan pokušaj ubistva predsednika na njegovom golf terenu u klubu na Floridi.
Istaknuta poslanica Demokratske stranke u Minesoti i njen suprug ubijeni su u jihovom domu.
Suprug tadašnje predsjednice Predstavničkog doma Nensi Pelosi je pretučen čekićem nakon što je muškarac provalio u kuću para sa namjerom da otme tada jednu od vodećih zvaničnica Demokratske stranke.
